Tryb rozkazujący - język francuski

Tryb rozkazujący, nazywany w języku francuskim Impératif, służy nie tylko wyrażaniu poleceń i rozkazywaniu, ale także wyrażaniu próśb, życzeń i udzielaniu rad. Tryb rozkazujący używany jest w trzech osobach: ty - tu, my - nous i wy - vous, oczywiście można go używać również w innych osobach, ale wtedy tworzy się go przy pomocy subjonctif, a więc te formy znajdziecie w zakładce dotyczącej właśnie zagadnienia subjonctif.

Tryb rozkazujący tworzy się w prosty sposób, trzeba tylko znać odmianę czasowników w czasie teraźniejszym.

I. Zasady tworzenia imprératif:

1) czasowniki grupy I
Jeśli używamy czasowników I grupy, czyli tych zakończonych na -er, to pozbywamy się zaimka osobowego (tu, nous, vous etc.) i końcowki -s w II osobie liczby pojedynczej tu.
Przeczenie w trybie rozkazującym tworzy się tak samo, jak w zdaniach oznajmujących czasu teraźniejszego.


- przykłady trybu rozkazującego czasowników I grupy w II osobie liczby pojedynczej ty - tu:

II osoba liczby pojedynczej w czasie présent II osoba liczby pojedynczej w impératif
Tu regardes la télé. Ty oglądasz telewizję. Regarde la télé! Oglądaj telewizję!
Tu ne regardes pas la télé. Ty nie oglądasz telewizji. Ne regarde pas la télé! Nie oglądaj telewizji!
Tu écoutes la radio.
Ty słuchasz radia. Écoute la radio! Słuchaj radia!
Tu n'écoutes pas la radio.
Ty nie słuchasz radia. N'écoute pas la radio!
Nie słuchaj radia!




- przykłady trybu rozkazującego czasowników I grupy w I osobie liczby mnogiej my - nous:

I osoba liczby mnogiej w czasie présent I osoba liczby mnogiej w impératif
Nous chantons la chanson. My śpiewamy piosenkę. Chantons la chanson! Śpiewajmy piosenkę!
Nous ne chantons pas. My nie śpiewamy. Ne chantons pas! Nie śpiewajmy!
Nous dansons le tango. My tańczymy tango. Dansons le tango! Tańczmy tango!
Nous ne dansons pas. My nie tańczymy. Ne dansons pas! Nie tańczmy!



- przykłady trybu rozkazującego czasowników I grupy w II osobie liczby mnogiej wy - vous

II osoba liczby mnogiej w czasie présent II osoba liczby mnogiej w impératif
Vous parlez français. Wy mówicie po francusku. Parlez français! Mówcie po francusku!
Vous ne parlez pas anglais. Nie mówicie po angielsku. Ne parlez pas anglais! Nie mówcie po angielsku!
Vous discutez. Wy dyskutujecie. Discutez! Dyskutujcie!
Vous ne jouez pas pendant la leçon. Nie gracie podczas lekcji.
Ne jouez pas pendant la leçon! Nie grafcie podczas lekcji!



2) czasowniki grupy II
Jeśli w trybie rozkazującym używamy czasowników II grupy, to pozbywamy się tylko zaimka osobowego, sam czasownik pozostaje bez zmian.


- przykłady trybu rozkazującego czasowników II grupy w II osobie liczby pojedynczej ty - tu:


II osoba liczby pojedynczej w czasie présent II osoba liczby pojedynczej w impératif
Tu finis ton travail. Kończysz swoją pracę. Finis ton travail! Skończ swoją pracę!
Tu ne finis pas ton travail. Nie kończysz swojej pracy. Ne finis pas ton travail! Nie kończ swojej pracy!
Tu choisis le cadeau. Wybierasz prezent. Choisis le cadeau! Wybierz prezent!
Tu ne choisis pas cette robe. Nie wybierasz tej sukienki. Ne choisis pas cette robe! Nie wybieraj tej sukienki!



- przykłady trybu rozkazującego czasowników II grupy w I osobie liczby mnogiej my - nous:


I osoba liczby mnogiej w czasie présent I osoba liczby mnogiej w impératif
Nous finissons de préparer le dîner. Kończymy przygotowywać kolację. Finissons de préparer le dîner! Skończmy przygotowywać kolację!
Nous n'accomplissons pas ce projet. Nie wykonamy tego projektu. N'accomplissons pas ce projet! Nie wykonujmy tego projektu!
Nous choisissons une nouvelle voiture. Wybieramy nowy samochód. Choisissons une nouvelle voiture! Wybierzmy nowy samochód!
Nous ne haïssons pas cette idée. Nie nienawidzimy tego pomysłu.
Ne haïssons pas cette idée! Nie nienawidźmy tego pomysłu!



- przykłady trybu rozkazującego czasowników II grupy w II osobie liczby mnogiej wy - vous:


II osoba liczby mnogiej w czasie présent II osoba liczby mnogiej w impératif
Vous finissez votre devoir. Kończycie waszą pracę domową. Finissez votre devoir! Skończcie waszą pracę domową.
Vous n'applaudissez pas cet artiste. Nie oklaskujecie tego artysty. N'applaudissez pas cet artiste! Nie oklaskujcie tego artysty!
Vous garantissez de la bonne qualité. Gwarantujecie dobrą jakość. Garantissez de la bonne qualité! Zagwarantujcie dobrą jakość!
Vous ne démolissez pas ce bâtimen.
Nie burzycie tego budynku. Ne démolissez pas ce bâtiment! Nie burzcie tego budynku!



3) czasowniki grupy III (czasowniki nieregularne)
Jeśli w trybie rozkazującym używamy czasowników III grupy, to pozbywamy się tylko zaimka osobowego, sam czasownik pozostaje bez zmian.

- przykłady trybu rozkazującego czasowników III grupy w II osobie liczby pojedynczej ty - tu:

II osoba liczby pojedynczej w czasie présent II osoba liczby pojedynczej w impératif
Tu sors tout de suite de chez moi. Wychodzisz ode mnie natychmiast! Sors tout de suite de chez moi! Wyjdź ode mnie natychmiast!
Tu ne prends pas de bus. Nie jedziesz autobusem. Ne prends pas de bus! Nie jedź autobusem!
Tu résous cette casse-tête. Rozwiązujesz tę łamigłówkę.
Résous cette casse-tête! Rozwiąż tę łamigłówkę!
Tu ne lui réponds pas. Nie odpowiadasz mu. Ne lui réponds pas! Nie odpowiadaj mu!



- przykłady trybu rozkazującego czasowników III grupy w I osobie liczby mnogiej my - nous:


I osoba liczby mnogiej w czasie présent I osoba liczby mnogiej w impératif
Julie et moi, nous mettons la table. Julie i ja nakrywamy do stołu. Julie, mettons la table! Julie, nakryjmy do stołu!
Nous ne perdons pas de temps. Nie tracimy czasu. Ne perdons pas de temps! Nie traćmy czasu!
Nous résolvons nos problèmes nous - mêmes. Sami rozwiązujemy swoje problemy. Résolvons nos problèmes nous - mêmes! Sami rozwiążmy nasze problemy!
Nous ne les joignons pas à 8h. Nie dołączymy do nich o 8:00. Ne les joignons pas à 8h! Nie dołączajmy do nich o 8:00!



- przykłady trybu rozkazującego czasowników III grupy w II osobie liczby mnogiej wy - vous:


II osoba liczby mnogiej w czasie présent II osoba liczby mnogiej w impératif
Vous lisez des livres en vérsion originale. Czytacie książki w wersji oryginalnej. Lisez des livres en v.o.! Czytajcie książki w wersji oryginalnej!
Vous ne me mentez pas. Nie okłamujecie mnie. Ne me mentez pas! Nie okłamujcie mnie!
Vous servez ce client. Obsługujecie tego klienta. Servez ce client s.v.p.! Proszę, obsłużcie tego klienta!
Vous ne faites pas de bêtises. Nie robicie głupot. Ne faites pas de bêtises! Nie róbcie głupot!




II. Wyjątki.
Są tylko 4 czasowniki, które mają formę nieregularną w trybie rozkazującym: étre - być, avoir - mieć, savoir - wiedzieć i vouloir - chcieć, poniżej znajdziecie ich formę w impératif:

être być
Sois! Bądź!
Soyons! Bądźmy!
Soyez! Bądźcie!



avoir mieć
Aie! Miej!
Ayons! Miejmy!
Ayez! Miejcie!



savoir wiedzieć
Sache! Wiedz!
Sachons! Wiedzmy!
Sachez! Wiedzcie!



vouloir chcieć
Veuille! Zechcij!
Veuillons! Zechcijmy!
Veuillez! Zechcijcie!



III. Czasowniki zwrotne w impératif.
W trybie rozkazującym w czasownikach zwrotnych zmienia się tylko zaimek zwrotny (me, te, se, nous, vous, se), sam czasownik zachowuje się tak jak czasowniki normalne, czyli według zasad I, II, III grupy.

czasowniki zwrotne w présent czasowniki zwrotne w impératif
Tu te reposes. Odpoczywasz. Repose-toi! Odpocznij!
Tu t'habilles. Ubierasz się. Habille-toi! Ubierz się!
Nous nous promenons. Przechadzamy się. Promenons-nous! Przejdźmy się!
Vous vous dépêchez. Spieszycie się. Dépêchez-vous! Pospieszcie się!



UWAGA! Zaimki zwrotne w zdaniach przeczących trybu rozkazującego nie zmieniają się.

Tu ne te reposes pas. Nie odpoczywasz. Ne te repose pas! Nie odpoczywaj!
Tu ne t'habilles pas. Nie ubierasz się. Ne t'habille pas! Nie ubieraj się!
Nous ne nous promenons pas. Nie przechadzamy się. Ne nous promenons pas! Nie przechadzajmy się!
Vous ne vous dépêchez pas.
Nie spieszycie się. Ne vous dépêchez pas! Nie spieszcie się!






Skomentuj

Zaloguj się aby dodać komentarz. Nie masz konta? Zarejestruj się.